Genel Bilgiler
Vücutta birikmiş üre gibi zararlı maddelerin ve aşırı suyun bir membran
aracılığı ile vücuttan uzaklaştırılması işlemidir. İlerlemiş böbrek yetmezliğinin tedavisinde
kullanılır. Diyaliz tedavisi bozulmuş böbrek işlevlerinin bir kısmını düzenleyerek yaşamın
devam etmesini sağlar. 30-40 yıl önce ilerlemiş böbrek yetmezliği olan hastalar günler-haftalar
içinde kaybedilirdi. Diyaliz teknolojisinde sağlanan gelişmeler, bu hastalarda önce yaşam
süresini uzatmış, daha sonra yaşam kalitesinin artmasını sağlamıştır. Bu nedenle günümüzde
diyaliz hastaları şanslıdır.
Diyaliz tedavisi iki şekilde uygulanabilir.
1. Hemodiyaliz
2. Periton diyalizi
Hemodiyaliz
İlk kez 1944 yılında Hollandalı bir hekim olan Kolff tarafından
yapılmıştır. Özel bir membran ile hastanın kanının makineler aracılığı ile temizlenmesi
işlemidir. Hemodiyaliz işleminin gerçekleşmesi için yeterli kan akımı sağlanmalı, bir membran
ve hemodiyaliz makinesi sağlanmalıdır. Yeterli kan akımınının sağlanması için hastanın atar
ve toplar damarı arasında bir pencere ( arteriyovenöz fistül ) yaratılmalı veya hastanın büyük
bir toplar damarına geçici kateter konmalıdır.
Hemodiyaliz tedavisi hastanın böbrek yetmezliğinin şiddetine, yaptığı idrar miktarına
bağlı olmak üzere haftada 2 - 3 kez 4 - 6 saat süre ile uygulanır. Yetersiz hemodiyaliz
tedavisi hastada hasara ve ölümlere yol açabilir. Hemodiyaliz tedavisi genellikle hastanede
veya bir hemodiyaliz ünitesinde uygulanır. Ancak uygun makine ve ekipmanla evde de
uygulanabilir.
Türkiye’de yaklaşık 15 bin hemodiyaliz hastası vardır.
Periton diyalizi
Periton karın boşluğunda bulunan organların etrafındaki zar için kullanılan tıbbi
terimdir. Periton zarının (membran) insanlardaki yüzey alanı yaklaşık 2 m2’dir.
Periton diyalizinde (hemodiyalizden farklı olarak özel bir membran yerine) periton
membranı kullanılır. İlk kez 1923 yılında Ganter tarafından gerçekleştirilmiştir.
Periton diyalizinin gerçekleşmesi için 3 teknik unsura gereksinim vardır:
1.Karına yerleştirilmiş kateter
2.Uygun diyaliz sıvısı
3.Kateter ve diyaliz sıvısı arasındaki bağlantı sistemi
Periton diyalizi tedavisi değişik şekillerde uygulanabilir. Bunlardan en sık uygulanan
teknik sürekli ayaktan periton diyalizidir. Periton diyalizi makinesi kullanılarak değişik
periton diyalizi teknikleri geliştirilmiştir.
Sürekli ayaktan periton diyalizi
Periton boşluğuna doldurulan diyaliz sıvısının 4-8 saat beklemeyi takiben yenisi
ile değiştirildiği basit bir yöntemdir. Genellikle günde 4 kez hastanede veya evde yapılır.
En önemli avantajı hasta tarafından evde yapılabilmesidir. Bu tedavinin başarılı olmasında
eğitim çok önemlidir. Türkiye’de yaklaşık 1500 periton diyalizi hastası vardır.
Hastalar tıbbi bir engel yoksa hemodiyaliz veya periton diyalizinden birisini seçebilirler.
Genel Bilgiler
