| 
KUDUZ
Temas Sonrası Korunma ve Tedavi
Temas sonrası korunmanın üç basamağı vardır;
- Isırılan yerdeki yara bakımı
- Pasif Bağışıklama
- Aşı ile aktif bağışıklama
Tedaviden maksimum şekilde yararlanmak için bu üç
basamağın da uygulanması gerekmektedir.
Isırılan yerdeki yara bakımı Şüpheli bir hayvan
tarafından ısırılan kişinin yarası sabunlu ya da deterjanlı su ile bolca yıkanmalıdır. Çok basit gibi görülen bu uygulamanın özellikle yüzeysel yaralarda riski % 90 oranında azalttığı saptanmıştır. Yaraya bir antiseptik ( %40-70 lik alkol, iyodin v.b ) uygulanmalı ve mümkünse dikiş atmaktan kaçınmalıdır. Kuduz dışındaki infeksiyonları engellemek için antibiyotik uygulanmalıdır. Ayrıca yaralının tetanoz aşısı durumu da kontrol edilmeli gerekli ise tetanoz aşısı da yapılmalıdır. Kuduz serumu gerektiren vakalarda sabunla yıkadıktan sonra yara içine ve etrafına hesaplanan dozda immunglobulin ya da serumun enjekte edilebilen en fazla
miktarı ( hatta mümkünse tümü ) enjekte edilmelidir. Geri kalanı kalçadan ya da uyluktan kas içine enjekte edilmelidir.
Isırık vakalarında yaraya kesinlikle dikiş atılmamalıdır. Eğer
ısırık çok büyükse ve yaraya dikiş atmak zorunlu ise yara
dudakları etrafina mutlaka kuduz serumu ve immunglobulini uygulanarak dikiş atılmalıdır.
Yara bakımından sonra yapılması gereken ilk şey temas
tipinin kategorilendirilmesi ve bu kategorilendirmeye göre
aşılamaya başlanıp başlanmayacağına ve aşı ile birlikte pasif
bağışıklamanın da uygulanıp uygulanmayacağına karar verilmesidir.
Dünya Sağlık Örgütüne göre temas tipinin kategorilendirilmesi aşağıdaki şemaya göre yapılmalıdır.
| Kategori
|
Temas Tipi
|
Önerilen Tedavi
|
| I
|
|
Aşılamaya gerek yoktur ( Hayvan tanınıyorsa )
|
| II |
-
Çıplak derinin hafifçe ısırılması
-
Kanama olmadan küçük tırmalama veya zedeleme
-
Kategori 1 tipi temas olmuş ancak hayvan tanınmıyorsa
|
Derhal aşılamaya başlanmalıdır
( HDCV, Verorab ) |
| III |
-
Deriyi zedeleyen tek veya çok sayıda ısırma ve tırmalamalar
-
Mukozaların hayvanın salyası ile temas etmesi
-
Lezyonun kafa, boyun, parmak uçları gibi sinir uçlarının yoğun olduğu bölgelerde olması
|
Derhal purifiye kuduz serumu ya da immunglobulini ve Aşı birlikte uygulanır
|
Kuduz Immunglobulini ya da Purifiye Kuduz Serumu ile Pasif
Bağışıklama
İnsan kuduz immunglobulini ya da Purifiye kuduz serumu,
ısırılma gününde aşının ilk dozu ile birlikte aşının koruyucu etkisinin başlaması için geçecek 1-2 haftalık süre boyunca korunma sağlamak
amacıyla özellikle Kategori 3 tipi ısırılmalarda önerilmektedir. Ancak D.S.Ö, kuduz hiç risk alınmaması gereken bir hastalık olduğu için, tam ve etkin bir korunma sağlanması açısından Kategori 2’ de de ( deneyimler sadece aşı uygulanmasının yeterli olduğunu göstermesine rağmen ) purifiye kuduz serumu ya da immunglobulini
uygulanmasını önermektedir. Hatırlatılması gereken önemli bir nokta, ülkemizde pasif bağışıklamaya gerekli önemin verilmediğidir. Hekimlerimiz bazı allerjik yan etkilerinden çekindiği için kuduz serumunu
gerektiği kadar uygulamamaktadır.
Oysa, ülkemizde bulunan purifiye kuduz serumu oldukça güvenli bir üründür ve allerjik yan etkileri
sanıldığından çok daha azdır. HRIG (Imogam Rabies) 20 IU/kg Purifiye Kuduz Serumu (Serum antirabique) 40 IU/kg dozunda
uygulanmalıdır. Hesaplanan miktardan uygulanabilecek maksimum miktar yara içine ve
etrafına, kalanı kalçadan ya da uyluktan intramuskuler olarak
uygulanmalıdır. Acil olarak Kuduz Serumu bulunamadığı durumlarda hemen
aşılamaya başlanmalı ve ilk aşı uygulandıktan sonra ki ilk 7 gün içinde bulunursa
uygulanmalıdır. 7. günden sonra aşı vücutta aktif antikor cevabı
başlatacağı için pasif bağışıklama amacıyla kuduz serumu
uygulanmasının anlamı yoktur hatta zararlıdır. Isırılan yara yeri parmak, burun gibi küçük alanlar ise yara
etrafına ve içine uygulanacak miktar azaltılabilir. Daha önceden
temas öncesi ya da sonrası profilaksi için HDCV ya da VERO aşılarının
şemalarına uygun şekilde tam olarak uygulanan kişilere aşılamalardan sonra meydana gelebilecek maruziyetler de Kuduz serumu
uygulanmasına gerek yoktur.
|
|
|
