|
Karaciğer Transplantasyonu İçin Verici Seçimi
Malign hastalığı ( primer beyin tümörü hariç ) olmayan, 0 - 75 yaş
arası ve beyin ölümü tanısı konmuş bütün hastalar karaciğer donörü
olabilirler.
Alıcı ve verici arasında karaciğer boyutlarının uygunluğu aranır;
kan grubu ( ABO ) uyumu olması da arzu edilir. ABO grupları uygun
olmayan donörlerden yapılan transplantasyonlarda yaşam oranının
% 5 - 10 arasında azalması söz konusudur.Fulminan hepatitlerde genellikle
ABO uyumu aranmaksızın bulunan ilk organ kullanılır.
Karaciğer transplantasyonunda alıcı ve vericide HLA tiplendirmesi
gerekmez çünkü organ kısıtlılığı nedeniyle günümüzde HLA uyumluluğu
aranmamaktadır.
Organ transplantasyon merkezleri ulusal ve uluslararası düzeylerde
birbirleriyle bağlantı içindedir. Donör karaciğerinin soğuk iskemi
zamanının, kısaca alındıktan sonra takılana kadar geçirdiği dönemin
8 - 10 saati geçmemesi tercih edilir; bu, ülkeler arası organ paylaşımını
olası kılan bir zaman aralığıdır.
Bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de donör bulma ciddi bir sorun
olarak devam etmektedir. Sanıldığının aksine, ülkemizde dinsel önyargıların
engellemesi değil, hekimlerin ve toplumun yeteri kadar bilgilendirilememiş
ve bilinçlendirilememiş olması donör bulamamaya neden olmaktadır.
Kuran-ı Kerim, İslam dini ve islam fıkıhı organ naklini desteklemektedir.
Canlı Vericilerle Karaciğer Transplantasyonu Her geçen yıl
artan organ açığına bir çözüm olmak üzere geliştirilen bir yöntemdir.
Erişkin hastaların % 20 si, çocuk hastaların ise % 40 ı bu seçenekten
yararlanmaktadır. Donör karaciğerinin sol lobu, total karaciğer
dokusunun % 40 ına ( 150 - 400 cc ) kadar olan kısmı bu işlem için
kullanılabilir. Canlı donörlerde ABO ve HLA uyumu aranır. Büyük
organ açığına rağmen, morbidite ve mortalite riskleri nedeniyle
canlı donörlerin kullanılması transplantasyon merkezlerinin büyük
çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.
Primum non nocere ( önce zarar verme ! ) kuralından hareketle,
kadavra organ bağışını artırmak ve marjinal, yani çok mükemmel olmayan
karaciğerleri de transplantasyon için kullanmak, hasta akrabalarının
ve cerrahların kendilerini baskı altında hissetmelerinden daha iyidir.
Karaciğer Transplantasyonu Ameliyatı Hakkında Kısa Bilgi
Karaciğer transplantasyonunda birinci adım donöre hepatektomi (
karaciğerin alınması ) uygulanmasıdır. Transplant koordinatörü trafından
hazırlanmış olan donörden karaciğeri almak üzere donör ekibi harekete
geçer. Yaklaşık 6 saat süren bu işlemin esnasında ameliyatı yapan
cerrah karaciğerin genel görünüşünü ve karaciğer içinde kitle olup
olmadığını belirler. Karaciğer alındıktan sonra 8 - 10 saat içinde
kullanılmak üzere, buz karı içinde saklanır. Donör ameliyatı sürerken
Transplant Koordinatörü ve alıcı ameliyatını yapacak olan cerrah
en uygun hastayı seçerek hazırlarlar. Karaciğer alıcıya ulaşmadan
ameliyata alınmamasında yarar vardır çünkü donör ameliyatı ve transport
sırasında karaciğer hasar görmüş olabilir. Nitekim 1993 yılında
İngiltere'de Birmingham donör ekibinin uçağı denize düşmüş, ancak
büyük bir şans eseri karaciğer 6 saat içinde dalgıçlar tarafından
çıkartıltıktan sonra hasara uğramadığı görülerek başarıyla nakledilmiştir.
Alıcının ameliyatı 4 - 20 saat sürebilir, en zor kısmı alıcının
hepatektomisidir ( hasta karaciğerin çıkartılması ). Çıkartılan
karaciğerin yerine donörden alınan karaciğer, büyük damarlar ve
safra kanalları uc uca dikilerek, alınan hasta karaciğerin yerine
yerleştirilir. Ameliyattan sonra karaciğerin hemen fonksiyon göremeyeceği
de bilinmelidir.
Kaynak : Temel İç Hastalıkları, Dr. Özcan Gökçe Bölüm 9 "Karaciğer
Transplantasyonu"
|
