SPOR YARALANMALARI - 2

Omuz bölgesi kayak sporu yaralanmalarında önemli bir yer tutmakta olup ya direkt olarak omuzun üzerine düşmekle ya da dışa doğru açık durumdaki kolun ve dirseğin üzerine düşmekle oluşur. Bu yaralanma mekanizması ile köprücük kemiği, kürek kemiğine eklemleştiği yerden bağları koparıp, köprücük kemiğinin çeşitli derecelerde (yırtılan bağın miktarına göre) çıkmasına sebep olur. Köprücük kemiğinin ortasından ve omuza yakın olarak kırılmasına sebep olabilir. Omuz ile dirsek arasında bulunan (tıp dilinde humerus dediğimiz) kemiğin üst ucunda bazı kasların yapıştığı yerden kopma şeklinde ya da ekleme yakın yerden kırılmasına sebep olur. OMUZ ÇIKIĞI YİNE SIK YARALANMALAR ARASINDADIR. Genelde omuz eklemi çevresinde bağların ve kasların ZORLANMA VE EZİLMELERİ AZ GÖRÜLSE DE YARALANABİLECEĞİ gözardı edilmemelidir.

Kolun yukarı bölümünde sporcularda görülen pazu kasının yaralanması ve aşırı kullanılmasına ait yaralanmalar kayakçılarda az rastlanır. Dirsek bölgesi yaralanmaları kayakçılarda dirsek çıkığı ve dirsek ucu kırığı (olekranon kırığı) şeklinde görülmekte olup dirsek bükülmüş durumdayken, el üzerine düşmekle veya direkt olarak bu bölge üstüne düşmekle olur. Önkol yaralanması düşme ile el bileği geriye büküldüğünde kirişlerde kiri kılıflarında ve kaslarda aşırı ve ani gerilmeye sebep olduğundan oluşan enflamasyon ağrı ve hassasiyetin nedenidir. Ön kol kırıkları nadir olarak görülse de çoğunlukla el bileği kırıkları şeklinde karşımıza çıkmaktadır. El bileği kırıkları şekil bozukluğuna neden olacağından kolaylıkla tanınır. El bileğine ait küçük kemik kırıklarında ise bu şekil bozukluğu olmayıp ağrı ve şişlikle kendini belli edeceğinden tanınması güçtür. Çoğu kez hasta tarafından da ihmal edilir. El ve parmak yaralanmaları kayakçılarda çok sık olmamakla beraber, kayakçı başparmağı denilen başparmağın tarak kemiği ile parmak kemiği arasındaki eklemin her iki yanında bulunan bağlardan iç tarafta olanın batonlara bağlı olarak yırtılması oldukça sıktır. Hatta kayak yaralanmalarında diz yaralanmalarından sonra ikinci sırayı almaktadır.

Omuzdan parmaklara kadar olan yaralanmalarda eğer dirsek yaralanmamış ise kolu hafif bükülmüş durumda tutup, gövdeye diğer elle yaklaştırıp gövdeye dayayarak hareketsiz hale getirip en yakın sağlık kuruluşuna ulaşmaya çalışılmalıdır. Bu ulaşma zaman alacaksa o bölgeye bir naylon içine yerleştirilmiş buz cildin üzerine konulmuş ince bir havlu veya benzeri malzeme üstünden uygulanmalıdır. Buz kesin olarak cilde direkt uygulanmamalı. Yanık oluşmasına sebep olur. Sırt bölgesine gelince boyun sırt ve bel bölgesi omurga kırıkları kayak atlayıcılarında çoklukla görülmekte olup, genelde nörolojik bozukluk yapmayan hafif derecede kırıklardır. Tabiki kaslara ait ezilme şikayetleri oldukça sık kaşılaşılmakta. Kalça, uyluk ve kasığa ait yaralanmalar kayak sporunda az görülmesine karşılık, diz yaralanması kayak yaralanmalarında birinci sırayı almaktadır. Diz eklemi, iki kemik arasında aktif ve pasif stabilite edici dokularla karşı karşıya duran yine bu stabilize edici dokuların imkan vermesi ile geniş bir hareket sahasına sahip bir eklemdir. Diz ekleminin pasif stabilitesi dizin her iki tarafındaki yan bağlar ile dizin tam ortasındaki çapraz bağlar ve menisküsler tarafından sağlanır. Buna karşılık aktif stabilizasyonu çevresindeki kasların kasılmasıyla olmaktadır (Özellikle uyluğun ön ve arkasındaki kaslar). Düşme sırasında gerek direkt darbe gerekse uyluk kemiğinin bacak kemiği üzerinde aşırı derecede dönme sonucu bu bağlar tek tek olduğu gibi kombine olarak çeşitli derecelerde yaralanıp yırtılabilir. Bu durumda dizde şiddetli ağrı olması yanında kopma sesi sporcu tarafından duyulur veya hissedilir. İlk anda sporcu eğer kopma tam ve kombine olmamış ise tekrar kayarak inmeyi deneyebilir. Bu durumlarda daha fazla yaralanmayı önlemek için zorlayıcı olmamalıdır. Diz eklemini hareketsiz hale getirip en kısa zamanda bir kızak ve benzeri vasıta ile pisti terkedip, en yakın sağlık merkezine müracat edilmelidir. Ağrı ve şişlik artabilir. Doktora ulaşmakta gecikme olacaksa yine buz uygulaması ve dizin altına dizi 10-15 derece kadar bükecek bir yastık koyarak hem dizin fazla yaralanmaması hem de kişinin fazla ağrı duymamasına yardımcı olmalıdır. Kayak sporunda ayak ve ayak bileği sorunları genelde tendinit şeklinde ifade edilen kasların zorlanmasına bağlı olarak çıkmakta olup, basit ağrı kesici ve antienflamatuar dediğimiz ilaçlar yanında istirahatle tedavi edilir.

Yaralanmalar bazen son günlerde gazetelerden okuduğumuz gibi genç bir kızın başına gelen kafa travmalı ve çok sayıda kırıkla karakterli olabilir. Şuna mutluyuz ki, böyle bir yaralanmada o bölgede bir üniversitemize ait bir merkezin ilk yardımı uygun şekilde vermiş olması ile hasta karga tulumba edilmeden batı standartlarına uygun olarak kayak pistinden indirilmiş ve daha ileri imkanları olan üniversite hastanesine ulaştırılmıştır. Böyle durumlarda akılda tutulması gereken bilinçli bir taşım ve bilinçli bir ilk yardımdır. Bunların da bu konuda eğitim almış kişilerce yapılması gerekir. Bütün bu potansiyel yaralanmaların farkında olan ben Dr. Oğuz Polatkan snowboard'u gösteri amaçlı yapan 17 yaşında bir çocuğun babası olarak hepinize sağlıklı günler ve dağdan keyifli inişler diliyorum.

Copyright © 1998 - 2004 tip2000.com All Rights Reserved.