| 
| |
|
|
Güneş ve Yanıklar
ALTI AYDAN BÜYÜK BEBEKLER
Üreticilerin tavsiyelerine göre, bir bebek altı aylık olduktan sonra rahatlıkla güneş koruyucu madde kullanabilir. Ancak tüm güneş koruyucu maddeler aynı etkiye sahip olmadığından, bu tür ürünleri alır iken üzerindeki etiketi dikkatlice okumak ve uygun ürünü seçmeniz gerekmektedir.
Üründe aramanız gereken özellikler şunlardır:
- Güneş koruyucunun en az 15 koruyucu faktörlü olmasına (15 SPF) dikkat edilmelidir. Bunun anlamı; Bebeğin güneş koruyucusu kullanmadan yandığı sürenin en az 15 katı kadar uzun bir süre içerisinde aynı derecede yanacağını belirtmektedir.
- Güneş koruyucu madde "geniş etkili" (broad spektrum) olmalıdır. Bunun anlamı ise; Güneş koruyucu maddenin hem Uv B hem de Uv A ışınlarını bloke ettiğini göstermesidir. Uv A ışınlarını bloke eden güneş losyonları mutlaka "titanium dioxide, oxybenzene yada dioxibenzenne" içermelidir. Zararlı ışınların çoğunu bloke ettiğinden ötürü titanium dioxide çocuklar için tercih edilen bir maddedir. Bu madde ciltte geçici macunumsu beyaz bir tabaka bırakmaktadır, fakat bu çocuğu rahatsız etmez.
- Günün ilk güneşine çıkmadan 20-30 dakika önce ve ondan sonraki her 1,5-2 saate bir losyonu çocuğunuzun vücuduna bolca sürün. Ürünün üzerinde her ne kadar "suya dayanıklıdır" ibaresi yer alsa dahi yüzdükten sonra mutlaka tekrar sürülmelidir.
- Tıpkı bebeklerde olduğu gibi sadece güneş koruyucuların kullanılması güneşten korunmak için yeterli değildir. Koruyucuların yanı sıra güneşten korunmak için onları geniş kenarlı şapka giymeye özendirmek, kapalı mayolar almak, ve gerekir ise hoş görünmese dahi tişörtleri ile yüzmeye teşvik etmek lazımdır.
GÜNEŞ KORUYUCU MADDELER HAKKINDAKİ GERÇEKLER
- Yeni doğan döneminden insanın ölünceye kadarki yaşamında, herkesin güneş koruyucu madde kullanımına ihtiyacı vardır. Ve Amerikan Dermatoloji Akademisi insanın cilt tipi ne olur ise olsun koruma faktörü en az 15 olan (SPF si 15) bir güneş koruyucu madde kullanılmasını önermektedir.
- Eğer gün içerisinde 20 dakikadan daha uzun süre güneşte kalacaksanız mutlaka ve mutlaka güneş koruyucu madde kullanmanız gerekmektedir.
- Makyaj yapan bayanlar şunu bilmeliler ki koruyucu maddeler, makyaj altına da kullanılabilir.
- Ayriyeten güneş ışığı ciltteki D vitamini üretiminden sorumlu olduğundan yaşlı insanlar düzenli olarak ve güneş koruyucuları kullandıktan sonra, kısa vadeli güneşlenmelerle bu ihtiyaçlarını karşılayabilirler.
- Erken yaşlanma ve cilt kanserinden korunmanın başlıca yolu güneşten korunmaktır. Sürekli ve düzenli kullanılan güneş koruyucuları, cilt de meydana gelen zedelenmeleri de onarır.
FDA (YİYECEK VE İLAÇ YÖNETİMİ) VE AMERİKAN DERMATOLOJİ AKADEMİSİ ALTI CİLT KATEGORİSİ TANIMLAMAKTADIR
I- ) Daima ve kolaylık ile güneş yanığı oluşabilen, asla bronzlaşamıyan ve aşırı derecede güneşe duyarlı, kızıl saçlı ve çilli kişilerin cildi bu grubu oluşturur.
İrlandalılar, Gallerliler, Iskoçlar...
II- ) Daima ve kolaylıkla güneş yanığı olabilen, çok az bronzlaşabilen,güneşe çok duyarlı olan, açık tenli, açık renk saçlı ve mavi gözlü kimselerin cildi bu grubu oluşturur.
Kafkasyalılar.
III- ) Bazen yanabilen, yavaş yavaş ve açık kahverengi tonunda bronzlaşabilen, güneşe duyarlı olan, ortalama cilt tipidir. ( klasik cilt tipi)
IV- ) Çok az güneş yanığı olabilen daima orta kahverengi tonunda yanan, çok az güneşe duyarlılık gösteren cilt tipidir.
Akdeniz tipli Kafkasyalılar..
V- ) Nadiren yanabilen,çok iyi bronzlaşabilen, güneşe duyarsız ciltlerdir.
Orta doğu, İspanya kökenliler, bazı zenciler.
VI- ) Asla yanmayan, çok koyu tenli, güneşe duyarsız cilt tipidir.
Zenciler...
GÜNEŞ KORUYUCULARININ SEÇİMİ
Güneşten korunmanın birçok yöntemi vardır. PABA koruyucu güneş kremleri içerisinde yer alan temel bir maddedir. Fakat en büyük dezavantajı giyilen giysiler üzerinde leke bırakmasıdır. Bu nedenden ötürü günümüzde PABA'nın leke bırakmayan ester türevlerinin üretilmesi yoluna gidilmiştir. PABA nın diğer bir dezavantajı da alerji gelişimidir, bu etki ester türevlerine karşı da geçerlidir. Güneş koruma maddelerinin çeşitli formları vardır.
Koruyucu krem ve losyonların seçiminde en önemli özellik:
SPF denilen güneşten koruma faktörünün derecesidir. Bunu koruyucu losyonların ambalajlarının arkasında sunscreen olarak gösterilen bölümün yanında görmek mümkündür. 2 ile 60 arasında derecelendirilir.
Kullanımda dikkat edilmesi gerekenler:
- Koruyucu faktörler mutlaka güneşlenme esnasında belirli aralıklar ile yinelenmelidir.
- Her denize giriş çıkışta tekrar sürülmelidir.
- Eğer denize girilmiyor ise 2 saatte bir yenilemek faydalı olur.
- Jel formundaki güneş koruyucular daha sık aralıklar ile sürülmelidir, çünkü bunlar terleme veya suya girme ile hemen vücuttan çıkar. Ancak bu formdaki koruyucuların birde avantajı vardır; Çilli, ve cilt lekesi olan kimseler için oldukça uygundur.
SPF NEDİR?
(Güneş koruma faktörü)
SPF: Güneş koruyucuların, güneş ışınlarının yakma etkisini koruyucunun ne kadar bloke ettiğini gösteren bir güvenlik faktörüdür. 2-60 arasında derecelendirilir.
SPF NEYE GÖRE BELİRLENİR?
SPF bir insanın koruyucu krem sürerek yandığı süre ile krem sürmeden yandığı sürenin birbirine oranlanması ile ortaya çıkan bir güvenlik rakamıdır ( Bu oran hesaplanırken aynı oranda yanma göz önüne alınır)
Örnek verecek olur isek: Bir kimse güneş kremi sürmeden 15 dakikada kızarıyor ise, SPF si 5 olan bir koruyucu kullandığında aynı oranda kızarmanın olabilmesi için 50 dakikalık bir süreye ihtiyaç vardır. Günümüzdeki deri hastalıkları uzmanları ısrarla SPF si 15 ve üzerindeki koruyucuları tavsiye etmektedirler.
SPF KORUMASI DERECELENDİRME İLE DOĞRU ORANDA ARTAR MI?
Tabiki ; Hayır.
Örneğin;SPF si 30 olan bir koruyucu losyon, yakıcı güneş ışınlarının % 97sini emer iken; SPF si 15 olan losyon güneş ışınlarının %93 ünü emer.
Ama son zamanlardaki çalışmalar ve son araştırmalar göstermiştir ki, yüksek SPF oranlı kremlerin kullanımı güneşe duyarlı olan kişilerde daha uygundur.
ULTRAVIOLE A VE B ARASINDAKİ FARKLAR
|
Güneş
ışınlarının zararlı olan bölümünün iki tipi
vardır |
Ultraviole
A |
Ultraviole
B |
|
Camdan
geçiş |
Camdan
geçer ve insan derisinin derinliklerine kadar
işler |
Güneşin
yakıcı ışınlarıdır ve camdan
geçemezler |
|
Deri kanseri gelişimindeki
rol |
Uv B kadar olmasa dahi, güneş yanıklarından ve deri
kanseri gelişiminden sorumludur |
Bu tür ışınlar, deri kanseri ve güneş yanığı
gelişiminde 1. derece rol oynar |
|
Tedavi |
1)Benzofenon,
oksibenzen, titanyumdioksit, çinkooksit butil metil dibenzo
metan ve sulisobenzan
uv A ya karşı koruyucudur |
1-)PABA
esterleri sadece uv B ye karşı koruyucudur.
2)Benzofenon,
oksibenzen, titanyumdioksit, çinkooksit butil metil
dibenzo metan ve sulisobenzan
uv B ye karşı da
koruyucudur. |
NE KADAR SIKLIKTA VE NE KADAR MİKTARDA KORUYUCU KULLANILMALIDIR?
- Koruyucular kuru deriye ve denize gitmeden yaklaşık 20-30 dakika önce sürülmelidir.
- Özellikle yüze, ellere ve kollara bolca sürülmelidir. (yaklaşık sürülecek miktar 30 gram civarında olmalıdır.
- Ayrıca unutulmaması gereken diğer bir konu ise güneşte dudak bölgesinin aşırı derecede yanan bölgeler arasında yer almasıdır. Bunu önlemek için SPF si 15 ve yüksek olan koruyucular seçilmelidir.
- Tatil bölgelerinde özellikle rahat ve açık giysiler seçildiğinden, ve bu bölgeler sürekli güneş ışınlarına maruz kaldığından, koruyucular sabah uygulanmalı, aşırı terleme, deniz veya havuza girilmesi durumunda yenilenmelidir.
- Suya dirençli koruyucular dahi, su içerisinde etkilerini bir buçuk saat gibi bir sürede kaybettiklerinden dolayı, bu süre tamamlandığında mutlaka yenilenmelidir.
- Unutulmaması gereken diğer bir konuda; güneş yanıklarının yaz mevsiminde kısa yürüyüşlerde ve hatta bulutlu havalardaki gezilerde bile meydana gelebileceğidir. Bu sebep dolayısı ile tedbiri elden bırakmamak şarttır.
GÜNEŞ KORUYUCULARI İLE GÜNEŞ BLOKE EDİCİLER ARASINDAKİ FARKLAR
- Güneş koruyucular kimyasal olarak ultraviole ışını emerler. Güneş bloke ediciler ise fiziksel olarak ışınları saptırırlar. (yansıtırlar)
- Güneş koruyucuları daha çok Uv B ye karşı koruyucu etki gösterirler, ancak yapılan yeni çalışmalar ile Uv A ya karşı olan korumada sağlanmaya çalışılmaktadır.Güneş bloke ediciler ise hem Uv A hem de Uv B ye karşı koruyucu etki gösterirler.
GÜNEŞTEN KORUNMAK İÇİN GÜNEŞ KORUYUCU VE BLOKE EDİCİLERİNİN YANI SIRA ŞU KONULARA DA DİKKAT EDİLMELİDİR
- Güneşten korunmak için geniş kenarlı şapkalar, yarım kol tişörtler ve uzun şortlar tercih edilmelidir.
- Özellikle güneşin en yakıcı olduğu saatlerde (sabah sat 10:00 ile öğleden sonra 16:00 arası) güneşe mümkünse çıkılmamalıdır.
NOT: Bilimsel çalışmalar göstermektedir ki güneş ışınları altında bronzlaşmak Melanoma denen deri kanseri görülme riskini oldukça artırmaktadır.
ULTRAVIOLE İNDEKSİ
Uv indeksi güneşin en tepede olduğu anda insan derisine verebileceği zararı tahmin etme indeksidir. (Bu olayda bir sonraki günün tahmini esastır). Bu indeks hesaplanır iken birçok faktör göz önünde tutulmalıdır.
Örneğin; Havanın bulutlu olup olmadığı, ozon miktarı vs...
Uv indeksi 0 ile 15 arasında derecelendirilir. 0 gece olarak kabul edilir. 15 ise özellikle tropik iklimlerdeki güneşin radyasyon yayma gücüdür. Uv ışınları güneş en tepede iken en fazla miktardadır. Yüksek dozda Uv ışınına maruz kalmanın çeşitli sakıncaları vardır.
ULTRAVIOLE IŞINLARINA 2 TÜRLÜ MARUZ KALIŞ ŞEKLİ VARDIR
1-) Uv ışınına yoğun ve kısa süreli maruz kalma.
2-) Uv ışınına uzun süreli ve yüksek dozda maruz kalma.
BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?
- Melenoma denilen deri kanseri türü, şiddetli derecede ve kısa süreli uv ışınına aşırı dozda maruz kalan insanlarda görülen oldukça tehlikeli bir kanser türüdür.
- Melenoma dışındaki diğer kanser türleri ise daha çok; Çiftçiler,balıkçılar ve inşaat işçileri gibi Uv' ye uzun süre ve yüksek dozda maruz kalan kimselerde görülür. Bu grup hastaların tedavisi daha olumludur.
- Uzun süreli yüksek dozda Uv ışınına maruz kalma, kişinin gözlerinde katarakt oluşumunda önemli bir rol oynar.
GÜNEŞ YANIĞI OLUŞTUĞUNDA YAPILMASI GEREKENLER
- Yanan bölgenin üzerine serin (soğuk) nemli bez koymak, genelde çocuğu yada kişiyi yanma hissinden kurtarabilir. Büyük çocuklara içerisinde buz olan poşetler kullanılabilir. Ancak bebeklerin cildine donmuş hiçbir şey konulmamalıdır.
- Kabartma tozu ve su veya aloe venalı krem, cildin serin kalmasına ve rahatlamasına yardım eden doğal ilaçlardır.
- Bazı sağlıkçılar ise; düşük dozda (%0,5-%1) hidrokortizon içeren kremlerin, yanma hissini azalttığını ve iyileşmeyi hızlandırdığını öne sürerek kullanmaktadırlar.
- Eğer çocuğunuzun vücudunun büyük bölümü yanmış ise (%10-%15 ten fazlası), büyük kızarıklıklar var ise, fena halde su toplamış ise veya aşırı derecede ağrısı var ise, hemen bir sağlık doktora haber vermek gerekmektedir.
|
|
|
Arkadaşıma Tavsiye Et...